ÇOCUKLAR NEDEN YALAN SÖYLER ?

Çocuklar öğrenilmiş davranışa geçme aşamasında olmayan şeyleri söyleme eğiliminde bulunabilirler.

Gelişimin ilk yıllarında yalan söyleme çocuk gelişiminin bir parçasıdır.

Elleri, ağzı çikolata içinde yakalasanız bile “Ben yemedim” diyebilir ve inanmanızı bekleyebilir.

Çocukların söylediği yalanlarla ilgili bir çok şey, hayal güçlerinin ve kazandıkları deneyimlerin bir parçasıdır. Çünkü çocukların hayal gücü aktiftir ve sürekli gelişim halindedir.

Bir çok kişi birini üzmemek ya da zor bir durumdan kurtulmak gibi amaçlarla zaman zaman yalan söylese de, çocukların yalanları ebeveynleri doğal olarak fazlasıyla endişelendirir.

 Olası nedenler:

 1- Küçük yaşta olması nedeniyle henüz gerçek ile gerçek olmayanı ya da doğru ile yanlış arasındaki farkı bilmiyor olabilir.

2- Cezalandırılmaktan veya ailesinin sevgisini kaybetmekten korkuyor olabilir.

3- Özgüveni düşük olabilir ve kendisini daha iyi hissetmeye çalışıyor olabilir.

4- Arkadaşlarını etkilemek ve grup içinde kabul görmek ,dikkat çekmek amacı taşıyor olabilir.

5- Durumu kendisi farklı anlamış olabilir ve aslında gerçeği söylediğini zannediyor olabilir.

6- Ailede yalan söyleyen başka birinin davranışını taklit ediyor olabilir. Aileler sık sık yalan söylemenin doğru olmadığını söylerler ancak kendiler her zaman doğruyu söylemezler.

7- Bazen gerçek olmasını arzu ettikleri şeyi gerçekmiş gibi söylerler. Örneğin “babam beni her zaman futbol maçlarına götürür”.

8-Her davranışına müdahale etmek çocukta engellenmişlik hissi yaratır ve yalana iter.

9-Ebeveynin çocuğa uyguladığı normalden fazla ve gereksiz yasak ve baskılar yalan söylemenin zemini oluşturur. Çocuk cezadan kaçmak için yalan söyler.

💫HER YALAN ASLINDA YALAN MIDIR?

 Çocukların yalan söylemesinin farklı yaşlarda farklı anlamları vardır.

✨3 YAŞINDAN ÖNCE

 3 yaşından önce yalan söylemesinin hiçbir anlamı yoktur. Bu yaşlarda çocuklar düşüncelerinin kişisel olduğunu ve başkalarının bunları bilemeyeceğini, yani insanların zihinlerinin ayrı ayrı çalıştığını bilmezler. Dolayısıyla kafasından geçen her şeyi ailesinin de bildiğini zannederler. Söyledikleri yalan değil kafa karışıklığıdır

 ✨3-4 YAŞ

  Bu yaştaki çocukların hayal gücü de çok kuvvetlidir ve bu yeni bilgi ve becerilerini sınamaktan çok hoşlanırlar. Bu nedenle de sık sık hikâyeler uydurarak bu bilgilerini test ederler. Örneğin sütü yere döken çocuk annesine “ben yapmadım biraz önce mutfağa kocaman bir kurt girdi, sütü o döktü” diyebilir. Bu yaşlardaki çocukların suçu başkalarına atmaları veya hikâyeler uydurmaları normaldir.

✨5-8 YAŞ

  Okulun ilk yıllarındaki çocuklar gerçek ile yalan arasındaki farkı anlamaya başlasalar da, genellikle doğru olanı yapmaktan çok, anne-babalarını memnun etmeyi isterler. Dolayısıyla anne-babanın üzüleceğini ya da beğenmeyeceğini düşündükleri durumlarda gerçeği söylememe olasılıkları daha yüksektir.

✨8-10 YAŞ

 Gerçek ile yalan arasındaki farkı tam olarak kavrarlar ve genellikle 9- 10 yaş civarında doğru ve yanlış muhakemesi gelişir, doğru ile yanlışı kendi muhakemesi ile ayırır.

PEKİ.. BİZ AİLE OLARAK ÇOCUKLARIMIZI NASIL DESTEKLEYEBİLİRİZ?

💫MÜCADELEYE GİRİŞMEYİN

Gerçeği söyletme mücadelesine girişmeyin. Zorla gerçeği söyletmeye çalışmanız davranışı değiştirmekte etkili olmayacaktır. Doğru söylemenin neden önemli olduğunu öğretin. Gerçeği söylemekten korkmaması gerektiğini anlatın. Yanlış bir şey olduğunda öfkelenmeyeceğinizi bilmesi önemli.

 💫GERÇEKLE HAYAL ARASINDAKİ FARKI

 ANLAMASINA YARDIM EDİN

 Çocukların gerçek ile uydurma arasındaki farkı anlaması için yardımcı olun. çocuğunuz bir hikaye uydurduğunda buna inanmış gibi davranmak yerine “iyi bir hikayeydi” gibi sözlerle gerçekler ile hayali olan arasındaki farkı anlamasına yardımcı olun.

💫CEZALANDIRILMA KORKUSUNU YOK EDİN

Çocuğunuzun, dürüst davranmaktan korkmaması

için ceza uyguladığınız konularda daha iyi çözüm yolları bulmak amacıyla onunla karşılıklı konuşun

💫 SUÇLUYU BULMAYA ODAKLANMAYIN

Önemsiz vakaları “sütün başıma bir kaza gelmiş anlaşılan, haydi birlikte temizleyelim gibi sözlerle geçiştirmek direkt olarak “sütü sen mi döktün?” demekten daha yararlı olur.

💫GÜÇLÜ ARZULARINI FARK ETTİĞİNİZİ GÖSTERİN

Çocuğunuza bazı yalanlarının aslında onun arzuları olduğunu anladığınızı gösterin. Örneğin çocuğunuz ayrı yaşadığınız babasının sürekli kendisini telefonla aradığını söylüyor ancak siz bunun doğru olmadığını biliyorsanız, “babanla sık sık görüşmek istediğinin farkındayım” diyerek duygu aktarımı yapın

 

Uzman Klinik Psikolog

Benan ŞAHİNBAŞ